Hasta Akvaryumu Kurtarmak !
Pek çok makalede iyi bir akvaryumun
nasıl olması gerektiği, kurulumda ve bakımı devam ettirmede ne
gibi şeylere dikkat edilmesi gerektiğinden bahsettik. Ne yazık ki
akvaryumun nasıl olmasını gerektiğini; genellikle akvaryumumuzda
sorunlar başladıktan sonra başladığımız araştırmalar neticesinde
öğreniyoruz. Eğer bu döneme kadar canlıları yitirmişsek baştan
nasıl akvaryum kurulur diye okuyup başlayabiliriz. Eğer hala
elimizde durumu kötüye giden, bir türlü düzelmeyen akvaryumlar
varsa bu durumda 0dan başlamak yerine daha zor bir görev alıp
eksiden başlamamız gerekecek.
Problemli akvaryumunuz varsa ilk işiniz bu cümlenin sonuna
geldiğinizde gidip evdeki akvaryumun 1/3lük hacmine yakın bir
kaba su doldurup içine hava taşı atmaktır. Atıp geldiyseniz şimdi
tekrar devam ediyoruz. Su dinlendirmedeki amaç Akvaryum Serüvenine
İlk adım makalesinde de okuyabileceğiniz üzere sudaki kloru
almaktır. Suyu dinlendirirken suyun öylece durması daha sakin
ortamda daha iyi dinlendiği anlamına gelmez. Olabildiğince
hareketli, tercihen hava taşı sarkıtılmış bir ortamda çok daha
rahat kloru uçurabiliriz.
Akvaryumdaki balıklar teker teker ölüyorsa bunun nedeni büyük
ihtimalle hastalık, toplu ölümler yaşanıyor ise, veya hepsi su
üstüne çıkıp oksijen açlığı yaşıyorsa nedeni büyük olasılıkla
zehirlenmedir. Genellikle kötü su şartlarından ötürü kolay üreyip,
balıkların zayıflamış bünyelerine çabuk giren bakteriler
enfeksiyona sebep olup balığı öldürürler. Bağışıklık sistemi iyi
olan balıklar daha iyi dayanırken zayıf olanlardan başlamak üzere
balıklar sıra sıra veya küçük guruplar halinde ölmeye başlarlar.
İleriki safhalarda durum kötüleştikçe toplu ölümler de gözlenir.
Sayısız bakteri türü sayısız hastalığa sebep olabilir. Hasta olan
balıkları kurtarmaktan daha çok amacımız şartları düzeltmek
olmalı. İlk iş olarak en az 5-6 saat havalandırdığımız suyumuzu
akvaryumun 1/3ünü boşaltıp akvaryuma koyacağız.
Eğer ilaç kullanıldıysa ki mavi ilaç kullanılma olasılığı yüksek,
durum daha karışık demektir. Akvaryumları bu kötü hale sürükleyen
en büyük 2 etken yem ve ilaçtır. Akvaryum Serüvenine İlk Adım
makalesinde anlatılan azot döngüsünü bozan şey ilaç, yarattığı
boşlukta oluşacak amonyağın balıktan çıkmasına neden olacak şey
ise yemdir. Eğer tecrübeli değilseniz, elinizde klorsuz büyük su
kaynakları yok da tam su değişimi yapamıyorsanız yararlı
bakterileri zarar görmüş problemli akvaryumlarda yemleme
yapmayınız. Koloniyi önce su değişimi, ardından aktif karbon
ardından bakteri kültürü ile 3-4 günde kurmanız mümkün. Bu sürede
balıklar açlıktan ölmez. Soğukkanlı hayvanlar oldukları için bazal
metabolizmaları düşüktür.
Detaylı olarak prosedürü gözden geçirelim:
İlk iş akvaryumda kullandığımız kimyasal ve ilaçları bir yere
koyuyoruz. Bunlardan işimizi görebilecek su düzenleyici, bakteri
kültürü ve antitoksik (toksik madde bağlayıcı) maddelerdir. Bu
maddeler varsa bir kenara koyup, mantar, beyaz benek ilacı, mavi
ilaç vb. diğerlerini uzaklaştırıyoruz.
Dinlendirdiğimiz suyla değişim yapıyoruz. Suyumuz kalitesiz olduğu
için tamamını da değiştirebiliriz ancak balıkları yeni su şokuna
sokmamak için bunu 1/3 oranında yapmak daha iyi olacaktır. Eğer
aşırı bir zehirlenme görülüyorsa Suyun tamamı da klorsuz su ile
değiştirlebilir. Suyu klordan arındırmak çok önemli, bunu klor
giderici (su düzenleyici) ile de yapabilirsiniz. Eğer suda klor
kalırsa akvaryuma dökünce kloramin oluşacak ve balıklar yine su
üstüne çıkıp nefes almaya başlayacak, ardından hastalıklar baş
gösterecektir. Lütfen sabır ile kloru uçurun.
Eğer toksik madde bağlayıcılar varsa çok kısa sürede zehirlenmenin
önüne geçecekleridir. Acil durumlar için bulundurulması işe
yarayacaktır.
Akvaryuma hava taşı, iç motor vb. ile balıkları rahatsız etmeyecek
kadar çok hava veriniz.
Ardından akvaryumda kalan ilaç kalıntıları için aktif karbon
kullanın. Aktif karbonu dış filtreye, iç filtreye, şelale
filtreye, akıntının güçlü olduğu her yere duruma göre serbest veya
file içerisinde koyabilirsiniz.
Suyumuzu temizledikten sonra yararlı bakteri kültürü ekleyip
sistemi hızlandıralım. Bu süreçte artık zehirlenmeden balık
kaybetmeyeceğiz ancak hastalıktan ölümler devam edebilir. Hasta
balıkları mümkünse sudan ayırıp, gerekli hastalığa göre ilaçlamayı
ayrı bir tankta yapıp, morali bozmadan prosedüre devam
edilmelidir. İlaçlama çok çok zorda kalınmadıkça ana tanka
uygulanmamalı, uygulanırsa da bu prosedür baştan uygulanmadan yem
atılmamalıdır.
3. gün bakteriler kuma, süngere ve substrata oturmaya ve işlev
görmeye başlar. Az az yemleme yapılmalıdır. Fazla yemleme yine işi
bozacak, sistemi zorlayacaktır. Balıklar kadar akvaryumdaki
yararlı bakteriler de amonyağı sevmez amonyak arttıkça bakteri
kolonisi zarar görür, zarar gördükçe daha az amonyağı zararsız
hale getirir ve hızlı bir çöküş başlar.
Akvaryum oturduktan sonra gerekli bakım Akvaryum Serüvenine İlk
Adım makalesindeki gibi yapılabilir. Durumun ağırlığına göre tüm
balıklar kaybedilebilir. Moral bozulmamalı en azından tekrar balık
alınıdığında bu can sıkıcı tablonun tekrarlanmayacağı
bilinmelidir.
Son olarak iyi bir akvaryuma sahip olmak kadar iyi balık almak da
önemlidir. Akvaryumcuya gittiğinizde hoşunuza giden balıkları
gözünüze kestirin. Haftaya satılmamış ve yaşıyorlarsa alın. Asla
gittiğiniz gün balığı almayın, çok sağlıklı görünen balıklar bir
günde enfeksiyon belirtileri gösterebiliyor. Büyük mutlulukların
arkasında olan küçük şeylere bir örnek de, büyük sağlıklı
akvaryumların arkasındaki küçük karantina tanklarıdır.